خضر بسياري از ما نام خضر را شنيده ايم; چهره اي كه سابقه چندين هزار ساله دارد، چهره اي كه با پيامبر خدا يعني حضرت موسي سفر دريايي داشت، چهره اي كه از بهترين ياران ذوالقرنين بوده است. خداوند به او عمر طولاني داد تا بر طولاني بودن عمر امام زمان دليل و برهاني قوي باشد. او را نگه داشت تا انيس و مونس تنهايي امام زمان ما در زمان غيبت باشد.

نام و نسب همانگونه كه تاريخ نويسان در نام حضرت خضر اختلاف دارند، در نسب او نيز اختلاف دارند. طريحي به نقل اين اقوال پرداخته مي نويسد: خضر صاحب موسي بفتح خاء و بكسر آن و سكون ضاد و فتح و يا كسر آن. وي فرزند ماعيد بن عيص بن اسحاق است. و برخي گفته اند: نامش ايليا فرزند ملكان بن قالع بن قالع بن ارفخشد بن سام بن نوح مي باشد. و در برخي شروح آمده كه نامش الياس بن ملكان بن ارفخشد بن سام بن نوح است. و گفته شده كه نامش ايليا بن عاميل بن شمالخين بن اريا بن علقما بن عيص بن اسحاق بن ابراهيم است. همچنين گفته اند نامش ارميا بن حلشا، و از اسباط هارون بوده است. ولي اصح آن است كه اهل سير نقل كرده و آنچه كه از پيامبر رسيده كه نامش بليا بن ملكان عامر بن ارفخشد بن سام بن نوح مي باشد. بنابراين نام اصلي وي خضر نبوده بلكه به خاطر صفاتي كه در او بوده است به خضر معروف شده است.

 

وقتي که نايب اول امام زمان (ع) با دنيا وداع کرد و به جهان ابدي شتافت، شيعيان در غم و اندوه فراواني فرو رفتند، خاطر شريف حضرت ولي عصر (ع) نيز در سوگ او محزون گرديد و طي نامه شريفي که به افتخار فرزند بزرگوارش «محمد بن عثمان» از ناحيه مقدسه صادر شد، فرزندش را تسليت فرمودند. در اين نامه، حضرت رضايت کامل خود را از عثمان بن سعيد در امور محوله به او اعلام مي دارد و از خدا براي او طلب عفو مي کند و از فراق او، احساس غربت مي کند و پسرش را به جاي او منصوب مي فرمايد. متن کامل اين نامه را که از دو فصل تشکيل شده است در ذيل درج مي کنيم. در قسمتي از نامه چنين آمده است:
 

بر اساس برخي روايات و احاديث اسلامي، گروهي از مردم جزو «ابدال» هستند؛ يعني آنهايي كه هرگز زمين از وجود پربركتشان خالي نمي ماند.

بدين جهت، برخي مي پرسند كه اينان چه كساني هستند، چند نفرند، از كدام شهر و ديار مي باشند، ويژگي هاي آنان كدام است، در كجا زندگي مي كنند، و آيا در زمان غيبت امام مهدي عليه السلام نقشي دارند يا نه؟

ابدال كيانند؟

در اين كه ابدال چه كساني هستند، نظرها متفاوت است كه ذيلاً اشاره مي شود:
1. جانشينان پيامبران

يك نظر اين است كه ابدال، اوصيا و جانشينان پيامبران هستند، كه پس از آنها زندگي مي كردند! خالد بن هيثم فارسي گويد: به امام رضاعليه السلام عرض كردم: مردم گمان دارند كه در روي زمين گروهي به نام ابدال وجود دارند، اينان كيانند؟

حضرت در پاسخ فرمود: «راست گفتند، منظور از ابدال، همان اوصيا و جانشينان هستند كه خداوند پس از مرگ و رحلت هر پيامبري، آنها را بدل و جانشين او قرار مي دهد تا اين كه به حضرت محمّدصلي الله عليه وآله آنها را خاتمه داد.»